Training doelen Formuleren met Doelenhiërarchie

In het kort: Hoe helpt een doelenhiërarchie bij het formuleren van trainingsdoelen?

Training doelen formuleren is cruciaal bij maken van een training ontwerp met impact. De doelenhiërarchie helpt je om doelen formuleren voor de hele training, de trainingsdoelen van de verschillende thema’s en de werkdoelen voor de verschillende werkvormen.

Hoe vertaal je trainingsthema’s naar trainingsdoelen?

Wanneer je bij het ontwikkelen van je training de thema’s van de training hebt bepaald ga je trainingsdoelen formuleren. Je gaat dan voor elk thema de doelen formuleren die je met je deelnemers wilt realiseren. Zo geef je met de trainingsdoelen een concrete en evalueerbare focus aan je training ontwerp.

Een voorbeeld: Je gaat een 2-daagse Training Open Onderhandelen ontwikkelen volgens Harvard methode van Fisher en Ury. Je onderscheidt 4 trainingsthema’s: Aandacht voor belangen, Stijlen van conflicthantering, Creativiteit, Lastige praktijksituaties.
Per thema vraag je je dan af: Wat wil ik dat de deelnemers hiermee na de training doen in hun werkpraktijk? Op deze manier formuleer je voor de 2-daagse Training Open Onderhandelen 4 trainingsdoelen.
Zo kan het trainingsdoel voor het thema Stijlen van conflicthantering bijvoorbeeld zijn: De deelnemers gaan resultaatgericht én relatiegericht om met belangentegenstellingen in hun werk.

Hoe maak je van trainingsdoelen een doelenhiërarchie?

Om het doelen formuleren gestructureerd aan te pakken, is het aan te raden om een doelenhiërarchie voor je training te maken. De doelenhiërarchie van je training ontwerp is een schematische weergave van het hoofddoel van de training, naar de trainingsdoelen per thema, en slotte naar de concrete werkdoelen.
De doelenhiërarchie van je training

• Geeft inzicht in de gewenste leerresultaten, en de leerstappen die hiervoor nodig zijn
• Geeft tijdens het ontwerpen van de training richting aan de keuze van je werkvormen
• Is tijdens de uitvoering van de training een hulpbron voor de trainer om doelgericht te interveniëren in het leerproces.

Bovenin de doelenhiërachie staat het hoofdthema van de training, en het geformuleerde hoofddoel van de training. Zo is in de voorbeeldtraining het hoofdthema Open Onderhandelen de Harvard methode, en het hoofddoel bijvoorbeeld: De deelnemers onderhandelen in hun werksituaties volgens de Harvard methode.
Zoals hierboven geïllustreerd wordt het hoofdthema onderverdeeld in trainingsthema’s, en wordt bij elk trainingsthema een trainingsdoel geformuleerd.
Wanneer alle trainingsdoelen zijn gerealiseerd, is – als het goed is – ook het hoofddoel gerealiseerd.

Figuur: Basis doelenhiërarchie voor training

Hoe formuleer je trainingsdoelen samen met de opdrachtgever?

De basis doelenhiërarchie bepaal je in overleg met de opdrachtgever. Vaak neem je de trainingsthema’s en trainingsdoelen op in de offerte.
Als richtlijn voor het aantal trainingsthema’s dat je in de offerte kunt opnemen, hanteer ik vaak één thema per trainingsdagdeel. Je kunt dan een vaardigheid gedegen inoefenen en werken aan de transfer naar de praktijk. Wanneer je één thema zeer uitgebreid of diepgaand moet behandelen, kun je hiervoor zelfs gemakkelijk een hele dag (dus twee trainingsdagdelen) uittrekken.
Meer thema’s per dagdeel leidt meestal alleen tot kennis, inzicht en bewustwording, en niet tot daadwerkelijke gedragsverandering. Dit zijn in het acquisitiegesprek vaak belangrijke punten om met de opdrachtgever te bespreken: Welke doelen formuleert de opdrachtgever voor de training, en hoeveel dagdelen training wil hij hiervoor inkopen?
Vanuit jouw visie en deskundigheid als trainer kun je de opdrachtgever adviseren over een optimaal trainingstraject voor de trainingsdoelen die de opdrachtgever belangrijk vindt.

Post-HBO Train de Trainer Opleiding Trainen met Ziel en Zakelijkheid

Word Trainer Persoonlijke Ontwikkeling, Leiderschap, Communicatieve en Management vaardigheden

Verdiepende en praktijkgerichte train de trainer opleiding waarin je leert trainen op de bovenstroom en onderstroom van leren en ontwikkelen, en je persoonlijke impact als trainer vergroot.

NOBTRA erkende opleiding.

Bekijk de Train de Trainer Opleiding

Hoe vertaal je trainingsdoelen naar concrete werkdoelen?

Voor de trainer gaat het formuleren van doelen na de vastgestelde trainingsdoelen nog een stukje verder. De trainingsdoelen geven nog te weinig ondersteuning voor de keuze van de juiste werkvormen. Daarom wordt elk trainingsdoel uitgesplitst in zogenoemde werkdoelen. Werkdoelen zijn zeer concreet geformuleerd in termen van kennen, willen, kunnen of doen. Hierdoor geven ze direct richting aan het type werkvorm dat nodig is om het doel te realiseren. Alle werkdoelen die behoren tot een trainingsdoel zorgen samen voor het realiseren van dat trainingsdoel.
Schematisch ziet een volledige doelenhiërarchie er als volgt uit:

Figuur 2: Doelenhiërarchie voor training

Wat is een voorbeeld van een doelenhiërarchie voor een training?

In de voorbeeldtraining Open Onderhandelen met de Harvard methode was het trainingsdoel bij het thema Stijlen van conflicthantering:
De deelnemers gaan resultaatgericht én relatiegericht om met belangentegenstellingen in hun werk.
Hier kun je bijvoorbeeld de volgende werkdoelen onder formuleren:

• De deelnemers hebben inzicht in hun conflicthanteringsstijl, en de mate waarin ze aandacht geven aan het resultaat en de relatie bij belangentegenstellingen.
  Dit werkdoel is gericht op (zelf)kennis.

• De deelnemers zijn gemotiveerd om te werken aan het resultaat en de relatie bij het omgaan met belangentegenstellingen.
  Dit betreft een werkdoel gericht op motivatie en eigenaarschap (willen).

• De deelnemers kunnen werken aan het resultaat en de relatie bij het omgaan met belangentegenstellingen.
  Met dit werkdoel werk je aan het vergroten van vaardigheden die de deelnemers nodig hebben om het trainingsdoel te realiseren.

• De deelnemers gaan resultaatgericht en relatiegericht om met belangentegenstellingen in hun werk.
  Dit transfergerichte werkdoel komt overeen met het trainingsdoel, en is het uiteindelijke resultaat dat je met het trainingsthema wilt bereiken.

Figuur: Voorbeeld doelenhiërarchie Training Open Onderhandelen

Wat is een ontwikkelingspunt voor jou als trainer?

Maak een doelenhiërarchie voor een training die je binnenkort gaat geven.

Veelgestelde vragen over trainingsdoelen en de doelenhiërarchie

Wat is een doelenhiërarchie voor een training?

Een doelenhiërarchie is een schematische weergave van het hoofddoel van de training, de trainingsdoelen per thema en de concrete werkdoelen. Zo worden de gewenste leerresultaten en de stappen die nodig zijn om deze resultaten te bereiken overzichtelijk weergegeven.

Wat is het verschil tussen een hoofddoel, trainingsdoel en werkdoel?

Het hoofddoel beschrijft het gewenste resultaat van de hele training. Trainingsdoelen beschrijven het resultaat per trainingsthema. Werkdoelen zijn concreter en worden geformuleerd in termen van kennen, willen, kunnen of doen.

Waarom formuleer je werkdoelen voor een training?

Trainingsdoelen geven nog onvoldoende richting aan de keuze van concrete werkvormen. Door ieder trainingsdoel uit te splitsen in werkdoelen wordt duidelijk welke leerstappen en welk type werkvorm nodig zijn om het trainingsdoel te realiseren.

Hoeveel trainingsthema’s kun je per trainingsdagdeel behandelen?

Als richtlijn wordt in het artikel één thema per trainingsdagdeel gehanteerd. Daardoor is er ruimte om een vaardigheid gedegen in te oefenen en te werken aan de transfer naar de praktijk. Een uitgebreid of diepgaand thema kan een hele trainingsdag vragen.

Hoe gebruik je een doelenhiërarchie bij het kiezen van werkvormen?

De werkdoelen binnen de doelenhiërarchie geven richting aan het type werkvorm dat nodig is. Doordat de werkdoelen concreet zijn geformuleerd rond kennen, willen, kunnen of doen, kun je werkvormen kiezen die aansluiten bij de betreffende leerstap.

Over de auteur: Silvia Blankestijn

Trainer, opleider en specialist in opleidingen. Meer dan 35 jaar ervaring met het opleiden van coaches, trainers en teamcoaches in het ontwikkelen van professionele vaardigheden.

Meer leren?
Wil je leren hoe je trainingsprogramma’s op de bovenstroom en onderstroom ontwikkelt? Dan kun je bij Blankestijn & Partners terecht in:

• Post-HBO Train de Trainer Opleiding: Trainen met Ziel en Zakelijkheid
• Post-HBO Opleiding Trainer-Coach met Ziel en Zakelijkheid

Kom kennismaken met onze visie en werkwijze in de gratis introductie workshop Trainen met het Stermodel.

Meer tools voor trainers, coaches en teamcoaches

• Toolbox voor trainers, coaches en teamcoaches
• Overzicht Training Ontwerpen
• Overzicht Werkvormen Training
• Overzicht Groepsdynamica

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van de nieuwste blogs, tips en e-learnings voor coaches, trainers en teamcoaches.

Deze e-learning wordt uitgebreider behandeld in het inspirerende boek Trainen met Hart en Ziel, Ontwikkelen van effectieve trainingsprogramma’s voor communicatie- en managementtrainers, van Silvia Blankestijn.
Het boek geeft een gedegen en praktijkgericht inzicht in de aspecten die van belang zijn bij het ontwikkelen van effectieve trainingsprogramma’s. De verschillende thema’s worden geïllustreerd met herkenbare praktijkvoorbeelden.