Bij de werkvorm Suikerklontenfabriek bouwen deelnemers geblinddoekt een toren van suikerklonten. Ze werken in drietallen: een manager, een bouwer en een observator. De manager mag uitsluitend non-directief coachen met LSD: Luisteren, Samenvatten en Doorvragen. Zo oefenen managers met coachend leidinggeven en ervaren deelnemers welk effect hun aanpak heeft op het eigenaarschap van medewerkers.
De werkvorm Suikerklontenfabriek is een activerende werkvorm die je bij uitstek kunt inzetten in trainingen waarin je managers, adviseurs of andere professionals wilt leren om coachende gesprekken te voeren.
Binnen een training situationeel leidinggeven past de werkvorm Suikerklontenfabriek bij de coachende leiderschapsstijl.
De oefening maakt zichtbaar hoe lastig het kan zijn om niet meteen advies of instructies te geven. De manager oefent met luisteren, samenvatten en doorvragen, terwijl de bouwer zelf verantwoordelijk blijft voor de uitvoering van de opdracht.
Deelnemers onderzoeken daarbij het verschil tussen iemand zelf laten nadenken en iemand direct vertellen wat hij moet doen.

Voor deze werkvorm heb je suikerklonten, blinddoeken en tafels nodig.
Verdeel de deelnemers in drietallen. Elk drietal krijgt een tafel met een doos suikerklonten.
De deelnemers krijgen drie verschillende rollen:
Leg vooraf duidelijk uit dat de manager geen directe instructies mag geven en uitsluitend mag coachen door te luisteren, samen te vatten en door te vragen.
Zorg dat de bouwer veilig en comfortabel aan tafel kan werken terwijl hij geblinddoekt is.
In de suikerklontenfabriek worden torens van gestapelde suikerklonten gemaakt.
De oefening verloopt als volgt:
Zo oefent de manager om de verantwoordelijkheid voor het uitvoeren van de taak bij de bouwer te laten.
Bij non-directief coachen helpt de manager de bouwer om zelf na te denken over de opdracht en mogelijke oplossingen.
De manager gebruikt daarvoor drie vaardigheden:
Bij een directieve interventie vertelt de manager wat de bouwer moet doen. Bij een non-directieve interventie helpt de manager de bouwer om zelf een volgende stap te bepalen.
Voorbeeld van een directieve interventie:
‘Leg nu een suikerklontje aan de linkerkant van de toren.’
Voorbeeld van een non-directieve interventie:
‘Wat zou je kunnen proberen om de toren steviger te maken?’
Een suggestieve vraag zoals ‘Zou je niet beter een klontje links kunnen leggen?’ blijft sturend, ook al is deze als vraag geformuleerd.
De observator helpt de manager om dit verschil tijdens de oefening te herkennen.
Vergroot je impact als trainer!
Ontdek onze NOBTRA erkende opleidingen waarin je de kneepjes van het trainersvak leert en je persoonlijke impact als trainer vergroot.

Laat de deelnemers na de bouwopdracht hun ervaringen in het drietal bespreken.
Richt de nabespreking op de coachingsvaardigheden van de manager en het effect daarvan op de bouwer.
Door beide perspectieven te bespreken, ontdekken deelnemers hoe hun manier van coachen doorwerkt in de ervaring van degene die de taak uitvoert.
Bespreek na de reflectie in drietallen de belangrijkste leerervaringen met de hele groep.
Gebruik hiervoor de volgende vragen:
Richt de plenaire nabespreking vooral op de inzichten die relevant zijn voor coachend leidinggeven in de dagelijkse praktijk.
De werkvorm Suikerklontenfabriek sluit aan bij de coachende leiderschapsstijl binnen situationeel leidinggeven.
De manager oefent met het ondersteunen van een medewerker door vragen te stellen en te luisteren, in plaats van direct instructies te geven.
De oefening biedt daarmee een concrete situatie waarin deelnemers kunnen ervaren hoe non-directief coachen samenhangt met het eigenaarschap van de medewerker.
In de nabespreking kun je de ervaringen verbinden aan de vraag wanneer een coachende aanpak passend is en wanneer een medewerker juist meer richting nodig heeft.
Zorg ervoor dat de plenaire nabespreking geen herhaling wordt van de bespreking in de drietallen.
Laat de uitgebreide ervaringsverhalen in de subgroepen en focus plenair op de belangrijkste leerervaringen.
Help deelnemers om hun ervaringen met de bouwopdracht te vertalen naar inzichten over non-directief coachen, eigenaarschap en coachend leidinggeven.
De Suikerklontenfabriek is een trainingsoefening waarin deelnemers in drietallen werken aan het bouwen van een toren van suikerklonten. De bouwer is geblinddoekt en gebruikt één hand. De manager coacht uitsluitend met Luisteren, Samenvatten en Doorvragen. De observator bewaakt de non-directieve aanpak en geeft feedback.
Managers en andere professionals leren non-directief coachen met LSD: Luisteren, Samenvatten en Doorvragen. Daarnaast onderzoeken ze welk effect directieve en non-directieve interventies hebben op het eigenaarschap van degene die de opdracht uitvoert. Deze inzichten kunnen ze gebruiken bij coachende gesprekken met medewerkers.
LSD staat voor Luisteren, Samenvatten en Doorvragen. De coach luistert naar de ander, vat samen wat die vertelt en stelt open vragen om het eigen denkproces te stimuleren. Bij non-directief coachen vermijdt de coach directe instructies en suggestieve vragen, zodat de ander zelf mogelijke oplossingen kan onderzoeken.
De observator let op de manier waarop de manager coacht. Wanneer de manager een directieve interventie doet, zegt de observator ‘Opnieuw’. De manager probeert vervolgens een non-directieve interventie te formuleren. Na afloop geeft de observator een top en een tip over het toepassen van LSD.
De werkvorm sluit aan bij de coachende leiderschapsstijl. De manager oefent om de bouwer te ondersteunen zonder de taak over te nemen. De oefening maakt bespreekbaar hoe coachend gedrag het eigenaarschap van medewerkers kan beïnvloeden en wanneer een non-directieve aanpak passend is.
Trainer, opleider en specialist in opleidingen. Meer dan 35 jaar ervaring met het opleiden van coaches, trainers en teamcoaches in het ontwikkelen van professionele vaardigheden.
Meer leren?
Wil je oefeningen doelgericht leren begeleiden met maximaal leerrendement voor de deelnemers? Dan kun je bij Blankestijn & Partners terecht in de volgende opleidingen:
Kom kennismaken met onze visie en werkwijze in de gratis introductie workshop Trainen met het Stermodel.
Meld je aan voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van de nieuwste blogs, tips en e-learnings voor coaches, trainers en teamcoaches.
Uitleg en voorbeeldprogramma voor het toepassen van het Train de Trainer Model Single, Double, Triple Loop Trainen voor…
Wil je trainer worden? Of coach worden? Of wellicht allebei? Ben je op zoek naar wat past bij…
Silvia Blankestijn beschrijft haar visie op hoogwaardig trainersvakmanschap, gebaseerd op 3 pijlers. Haar visie werd door de NOBTRA-jury…
5 tips om met impact te trainen in communicatie en management vaardigheidstrainingen
Theoretisch inzicht, werkvormen en interventies voor coachend trainen op de bovenstroom en onderstroom.
Download e-book