In het kort: wat is een emotionele bankrekening?
Een emotionele bankrekening is een metafoor voor het vertrouwen en de kwaliteit van een relatie. Positieve interacties zorgen voor stortingen, negatieve ervaringen voor opnames. Hoe positiever het saldo, hoe groter de buffer in de samenwerking. Door aandacht, begrip, integriteit en betrouwbaarheid kun je bewust investeren in relaties.
Soms is het spannend wat er letterlijk op je eigen bankrekening of op de bankrekening van de organisatie staat.
Qua persoonlijke effectiviteit is het echter interessant om stil te staan bij het saldo op je emotionele bankrekening.
Wat is een emotionele bankrekening?
De term emotionele bankrekening werd geïntroduceerd door Stephen Covey in zijn boek ‘De zeven eigenschappen van effectief leiderschap’.
Als je met iemand communiceert open je automatisch wederzijds een emotionele bankrekening bij elkaar. Zo heb je dus bij heel veel mensen een emotionele bankrekening uitstaan en omgekeerd hebben heel veel mensen bij jou een emotionele bankrekening.
Hoe bepaal je het saldo van jouw emotionele bankrekening?
Het saldo van dergelijke – uiteraard onzichtbare – rekeningen wordt bepaald door hetgeen in de interactie tussen mensen gebeurt en hoe deze interactie door de betrokkenen wordt ervaren.
- Wordt de interactie positief ervaren? Dan doe je een storting op uw bankrekening bij de ander
- Wordt de interactie negatief ervaren? Dan betreft het een opname.
Wat betekent een positief saldo op je emotionele bankrekening?
Zo kun je ver in de plus staan bij iemand; je hebt dan credits opgebouwd. Wanneer het even lastig wordt in de samenwerking of je doet iets wat de ander vervelend vindt, zal de ander dit ‘van je kunnen hebben’.
Je positieve banksaldo zorgt ervoor dat er een buffer is om dit soort situaties op te vangen.
Wat betekent een negatief saldo op je emotionele bankrekening?
Aan de andere kant kun je ook – ver – in het rood staan bij iemand. In een dergelijke situatie zal de ander weinig tot niets van je kunnen hebben; een kleine storing zorgt al voor een hoop beroering en word je direct aangerekend.

Welke rol spelen behoeften bij de emotionele bankrekening?
Een interactie roept positieve of negatieve gevoelens op. En zoals ik in een eerdere blog uitlegde: gevoelens zijn een signaal van vervulde of onvervulde behoeften.
Iedereen heeft behoefte aan persoonlijke aandacht, erkenning, acceptatie van wie je bent en morele steun.
Hoe doe je een storting op een emotionele bankrekening?
Wanneer een collega met volle aandacht naar je luistert als je hem een heel persoonlijk verhaal vertelt, doet hij een flinke storting op de emotionele bankrekening die hij bij jou heeft uitstaan; hij voorziet in je behoefte aan aandacht en contact.
Omgekeerd doe je een grote storting op de emotionele bankrekening die je bij uw collega heeft uitstaan door je openheid en zelfonthulling.
Je kunt je waarschijnlijk wel voorstellen wat er gebeurt als jouw collega niet de rust en aandacht opbrengt om naar jouw persoonlijke relaas te luisteren: Je voelt je niet gezien, afgepoeierd misschien wel.
Je houdt een k..gevoel over aan het gesprek en het saldo van de emotionele bankrekening die de collega bij je hebt daalt aanzienlijk.
Welke invloed heeft de emotionele bankrekening op werkrelaties?
In veel werkrelaties wordt de invloed van de emotionele bankrekening enorm onderschat.
Veel mensen hebben de overtuiging dat gevoelens en emoties niet thuishoren in de werksituatie en dat je daarom op je werk niet bespreekt hoe je je voelt in een bepaalde situatie. Dat vertraagt maar en draagt niet bij aan de productiviteit, zo denkt men.
Niets is echter minder waar: Of we willen of niet, ook in werksituaties spelen gevoelens en emoties een rol.
Zelfs een veel grotere rol dan we ons doorgaans realiseren. Sta er maar eens bij stil hoeveel beslissingen er de afgelopen tijd binnen jouw organisatie – mede – op basis van gevoel en emotie zijn genomen. En hoeveel inproductieve vergaderuren heb je de afgelopen maand gehad, doordat er onder tafel allerlei gevoelens en emoties speelden?
Veel emoties worden ‘uitgevochten’ op het niveau van procedures of inhoudelijke discussies. Hierdoor kunnen deze discussies eindeloos duren, zonder dat het ook maar enig creatief resultaat oplevert.
Hoe helpt de emotionele bankrekening om beter samen te werken?
Om effectief te kunnen functioneren is het noodzakelijk om te zorgen dat je bij veel mensen waar je mee samenwerkt (ruim) positief staat op de emotionele bankrekening die je bij hen hebt uitstaan.
Hierdoor heb je steun en contact, mensen hebben iets voor je over. Je krijgt gemakkelijker dingen voor elkaar en de communicatie loopt soepeler.
Stephen Covey noemt zes grote stortingen die goed zijn voor een behoorlijke emotionele bankrekening:
1. Hoe begrijp je de ander werkelijk?
Neem de moeite om de gevoelens van de ander werkelijk te begrijpen. Dit is één van de grootste stortingen die je kunt doen.
2. Waarom zijn kleine details belangrijk?
Een klein gebaar kan grote gevolgen hebben, zowel in positieve als in negatieve zin.
3. Waarom is het belangrijk om je woord te houden?
Wanneer je een belofte niet nakomt, verspeel je zeer veel krediet. Een volgende keer zullen mensen je niet meer voor de volle 100 % geloven.
4. Waarom moet je duidelijk zijn over verwachtingen?
Vage of onuitgesproken verwachtingen kunnen het vertrouwen en onderlinge contact ondermijnen.
5. Waarom is integriteit belangrijk voor vertrouwen?
Dit is een soort basiskapitaal voor alle investeringen. Gebrek aan integriteit reduceert elke storting tot nul.
6. Waarom is een oprechte verontschuldiging belangrijk?
Wanneer je iets opneemt van je emotionele bankrekening, dien je je daarvoor oprecht te verontschuldigen. Een welgemeend excuus is een grote storting.
Veelgestelde vragen over de emotionele bankrekening
Wat betekent de term emotionele bankrekening?
De emotionele bankrekening is een metafoor voor het vertrouwen en de kwaliteit van een relatie. Positieve ervaringen werken als stortingen en negatieve ervaringen als opnames. Het saldo beïnvloedt hoeveel ruimte en vertrouwen er binnen een relatie aanwezig is.
Hoe bouw je een positief saldo op een emotionele bankrekening op?
Je bouwt een positief saldo op door aandacht te geven, de ander werkelijk te begrijpen, afspraken na te komen, duidelijk te zijn over verwachtingen en integer te handelen. Ook kleine positieve gebaren kunnen bijdragen aan vertrouwen en een sterkere relatie.
Wat gebeurt er bij een negatief saldo op de emotionele bankrekening?
Bij een negatief saldo is er weinig relationele buffer. Kleine irritaties of storingen kunnen daardoor sneller tot spanning leiden en zwaarder worden aangerekend. Het vertrouwen en de ruimte om fouten van elkaar te accepteren zijn dan kleiner.
Waarom is de emotionele bankrekening belangrijk op het werk?
Ook in werkrelaties spelen gevoelens, vertrouwen en emoties een rol. Een positief saldo kan bijdragen aan soepeler contact, meer steun en betere samenwerking. Een laag of negatief saldo kan juist zorgen voor spanning en moeizame communicatie.
Welke stortingen noemt Stephen Covey voor een gezonde emotionele bankrekening?
Stephen Covey noemt onder andere het werkelijk begrijpen van de ander, aandacht hebben voor details, je woord houden, duidelijk zijn over verwachtingen, integriteit tonen en je oprecht verontschuldigen wanneer je een opname hebt gedaan.
Auteur: Silvia Blankestijn
Trainer, opleider en specialist in opleidingen. Meer dan 35 jaar ervaring met het opleiden van coaches, trainers en teamcoaches in het ontwikkelen van professionele vaardigheden.
Hoe kun je je verder verdiepen in communicatie en persoonlijk leiderschap?
Nieuwsgierig naar meer inspiratie, kennis en praktische handvatten voor Communicatie / persoonlijk leiderschap? Lees dan:
Meld je aan voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van de nieuwste blogs, tips en artikelen op onze Kennisbank voor coaches, trainers en teamcoaches.
Welke tools zijn er voor coaches, trainers en teamcoaches?
Meer tools vind je op onze kennisbank onder de Toolbox voor trainers, coaches en teamcoaches. Zoals:
Welke opleidingen zijn er over communicatie en persoonlijk leiderschap?
Zoek je een opleiding waarin je meer leert over Communicatie / persoonlijk leiderschap? Dan kun je bij Blankestijn & Partners terecht in de opleidingen:
Praat mee