De impact van lichaamstaal

In dit artikel uit de artikelenreeks van over de verschillende niveaus van het Stermodel ga ik in op een aantal fysieke aspecten die jouw persoonlijke ontwikkeling en effectiviteit beïnvloeden. Wat is de impact van lichaamstaal?

In het kort: wat is de impact van lichaamstaal?

Lichaamstaal beïnvloedt hoe je communiceert, hoe anderen jou ervaren en hoe je zelf situaties beleeft. Door bewuster te letten op lichaamshouding, gezichtsuitdrukking, stemgebruik en fysieke signalen krijg je meer inzicht in jezelf en anderen. Dat helpt je om bewuster te communiceren en je persoonlijke effectiviteit te vergroten.

Hoe word je je bewust van je eigen lichaamssignalen?

Ben je je bewust hoe je je op dit moment fysiek voelt? Waar in je lijf voel je je ontspannen en waar gespannen?

Als je nu naar de signalen van je lichaam zou luisteren, wat zou je dan doen?

• • Je enthousiasme over een project tonen?

• Met een collega een meningsverschil uitpraten?
• Je bed inkruipen?
• Of juist flink aan de slag?

Je lichaam is een belangrijke indicator voor welke taken en activiteiten goed voor je zijn en welke juist niet. Maar veelal leven we in de waan van de dag over onze lichaamssignalen heen, of we hebben ons bijvoorbeeld aangeleerd om deze rationeel weg te redeneren.

Daardoor vervreemden we een stukje van onszelf, en soms een heel groot stuk. Niet luisteren naar de signalen van ons lichaam leidt regelmatig tot burn-out; we putten onszelf uit door over onze grenzen te gaan of we doven het vuur in onszelf door geen gehoor te geven aan onze innerlijke drijfveren.

Coach Opleiding: Coachen met Ziel en Zakelijkheid

Coachen op de boven- én onderstroom!

Je leert een palet aan verdiepende en resultaatgerichte coaching methodieken en werkt intensief aan je persoonlijke ontwikkeling als coach.
NOBCO en LVSC erkende opleiding

Bekijk de Coach Opleiding

Hoe kun je je gewaarzijn ontwikkelen?

Wanneer je dit aspect van het fysieke niveau wilt ontwikkelen bij jezelf, ga je je oefenen in gewaarzijn (een term uit de Gestalttherapie).

In feite behelst gewaarzijn niet alleen het fysieke niveau. Het oefenen van gewaarzijn vraagt om je tempo te vertragen en af en toe een korte break in te lassen.

Wanneer je dat doet creëer je de mogelijkheid voor jezelf om te luisteren naar je binnenwereld en contact te maken met jezelf.

Gewaarzijn gaat over het hier en nu, over hoe je je op dit moment voelt, wat je nu doet, denkt. De volgende vragen kunnen je helpen bij het ontwikkelen van jouw gewaarzijn:

• Wat ben je nu aan het doen?
• Wat voel je?
• Wat neem je fysiek waar?
• Wat wil je nu? Waar heb je behoefte aan?
• Welke gedachten heb je over de situatie?
• Wat ben je aan het vermijden? Waar maak je geen contact mee in jezelf?

Hoe kun je de lichaamstaal van anderen waarnemen?

Niet alleen krijgen we veel informatie over onszelf als we leren om onze fysieke signalen waar te nemen, ook de lichaamstaal van onze gesprekspartners spreekt vaak boekdelen. Maar wel een boek waar je alert op moet zijn dat het er is, en dat je het kunt lezen.

Ga bijvoorbeeld eens het laatste gesprek na dat je vandaag hebt gevoerd, of misschien zit u nu wel in een kamer met andere mensen.

• Wat was/is er af te lezen aan de lichaamstaal van de ander?
• Let daarbij op lichaamshouding, gebaren, stemgebruik en gezichtsexpressie
• Als je al geoefender bent in het lezen van lichaamstaal kun je de ademhaling erbij observeren.
• Probeer daarbij zorgvuldig onderscheid te maken tussen wat je concreet ziet of hoort, je waarnemingen en de conclusies en interpretaties die je hieraan verbindt over de ander.

Gebruikt u deze informatie wel eens in een gesprek?

Hoe kun je je waarnemingsvermogen ontwikkelen?

Het oefenen van je waarnemingsvermogen is leren kijken en horen, oog en oor hebben voor de ander. Het vraagt dat je niet alleen druk bent met je eigen belangen en je eigen gelijk, maar dat je open staat voor hoe het met de ander is.

Ook dit vraagt om een vorm van vertragen, maar nu vertragen op het aftikken van inhoudelijke zaken. Neem de tijd en aandacht om te investeren in de relatie en de onderlinge verhoudingen (hetgeen zich overigens uiteindelijk ook ‘terugbetaalt’ in de inhoudelijke resultaten).

Je kunt de volgende aandachtspunten meenemen bij het ontwikkelen van jouw waarnemingsvermogen:

• Wat valt je op in het non-verbale gedrag van de ander?
• Op welke momenten in het gesprek treedt een verandering op in het non-verbale gedrag van de ander?
• Als je de lichaamstaal van de ander overneemt, hoe voel je je dan?
• Kun je jouw waarnemingen omzetten in een belangstellende open vraag aan de ander (let op: vermijd om hierin je eigen interpretaties te verwerken)?

Welk effect heeft jouw lichaamstaal op anderen?

Heb je enig idee hoe je non-verbale gedrag overkomt op anderen? Vraag je wel eens feedback of zie je jezelf op een dvd-opname?

De meeste mensen hebben de neiging om zich in communicatie te richten op hun verbale gedrag, dus op wat ze zeggen. Zo wordt een presentatie tot in den treuren voorbereid op de inhoud, maar niet of nauwelijks op hoe de presentator deze inhoud op zijn publiek gaat overdragen.

Wat dan over het hoofd wordt gezien is dat zo’n 93% van het effect van uw communicatie wordt bepaald door uw non-verbale gedrag; eigenlijk een indicatie om je in de voorbereiding van een training of workshop vooral druk te maken over hoe je persoonlijk overkomt en veel minder over de inhoud.

Hoe kun je je non-verbale communicatie verbeteren?

Bij het ontwikkelen van je non-verbale communicatie is feedback van anderen onontbeerlijk.

• Hoe kom je over op anderen?
• Welke impact heb je als persoon wel of juist niet?
• Welk effect heeft je lichaamstaal op het gedrag van anderen?
• Welke interpretaties en conclusies trekken zij (meestal zonder dit te checken) uit jouw non-verbale communicatie?
• Was dit het effect dat je bij hen wilde bereiken?
• Wat moet volgens hen veranderen in je non-verbale communicatie om de impact te realiseren waar je op uit bent? Vraag waarnemingen, hun interpretaties en ook hun suggesties ter verbetering.

Je kunt de feedback voor jezelf organiseren door:

• Na een bepaalde situatie concreet aan één of meerdere mensen om feedback te vragen
• Voorafgaand aan een gebeurtenis iemand te vragen om je te observeren en je later feedback te geven
• Een training te volgen en gerichte persoonlijke leerdoelen in te brengen
• Een dvd-opname te laten maken, en bij het afspelen vooral te letten op je non-verbale communicatie en het effect hiervan op anderen.

Veelgestelde vragen over lichaamstaal

Wat is lichaamstaal?

Lichaamstaal is de non-verbale informatie die je uitstraalt tijdens communicatie. Denk aan je lichaamshouding, gezichtsuitdrukking, gebaren en stemgebruik. Deze signalen kunnen anderen informatie geven over hoe je je voelt en hoe je tegenover een situatie of gesprek staat.

Waarom is lichaamstaal belangrijk in communicatie?

Lichaamstaal beïnvloedt hoe anderen jouw boodschap interpreteren. Niet alleen wat je zegt is belangrijk, maar ook hoe je kijkt, beweegt, spreekt en reageert. Door je bewust te worden van je non-verbale gedrag kun je gerichter werken aan het effect dat je op anderen hebt.

Hoe kun je lichaamstaal van anderen beter leren lezen?

Observeer bewust de lichaamshouding, gezichtsuitdrukking, gebaren en het stemgebruik van de ander. Let vooral op veranderingen tijdens het gesprek. Maak daarbij onderscheid tussen wat je daadwerkelijk waarneemt en de interpretatie die je zelf aan dat gedrag geeft.

Hoe word je bewuster van je eigen lichaamstaal?

Sta regelmatig stil bij wat je fysiek ervaart en hoe je lichaam reageert tijdens verschillende situaties. Vraag daarnaast anderen om feedback over hoe je overkomt. Ook een video-opname kan helpen om je eigen non-verbale communicatie vanuit het perspectief van een ander te bekijken.

Kun je je lichaamstaal verbeteren?

Ja. Bewustwording, observatie en feedback helpen je om je non-verbale communicatie verder te ontwikkelen. Onderzoek welk effect je lichaamstaal op anderen heeft en vergelijk dit met het effect dat je wilt bereiken. Vervolgens kun je gericht oefenen met bijvoorbeeld houding, gezichtsuitdrukking, gebaren en stemgebruik.

Auteur: Silvia Blankestijn

Trainer, opleider en specialist in opleidingen. Meer dan 35 jaar ervaring met het opleiden van coaches, trainers en teamcoaches in het ontwikkelen van professionele vaardigheden.

Hoe kun je je verder verdiepen in communicatie en persoonlijk leiderschap?

Nieuwsgierig naar meer inspiratie, kennis en praktische handvatten voor Communicatie / persoonlijk leiderschap? Lees dan:

• Hoe gezond is jouw emotionele bankrekening?
• Coachend leidinggeven op bovenstroom en onderstroom
• Onderhandelen met 5 Vuistregels van Harvard Methode
• Persoonlijk leiderschap in tijden van recessie

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van de nieuwste blogs, tips en artikelen op onze Kennisbank voor coaches, trainers en teamcoaches.

Welke communicatietools zijn er voor coaches, trainers en teamcoaches?

Meer tools vind je op onze kennisbank onder de Toolbox voor trainers, coaches en teamcoaches. Zoals:

• Communiceren met Ziel en Zakelijkheid
• Toolbox Intervisie
• Toolbox Coaching theorie

Welke opleidingen zijn er over communicatie en persoonlijk leiderschap?

Zoek je een opleiding waarin je meer leert over Communicatie / persoonlijk leiderschap? Dan kun je bij Blankestijn & Partners terecht in de opleidingen:

• Post-HBO Train de Trainer Opleiding: Trainen met Ziel en Zakelijkheid: Vaardigheidstrainingen met verdieping naar de onderstroom.
• Post-HBO Opleiding Trainer-Coach met Ziel en Zakelijkheid: Leer op gedegen wijze de competenties van het trainers- en coachvak, werk diepgaand aan je persoonlijke ontwikkeling als trainer en coach en leer je interventies verbinden met de organisatiecontext.
• Training Coachend Leidinggeven met Ziel en Zakelijkheid: Verdiepende en praktijkgerichte training van 5 losse dagen, waarin je leert hoe je het beste uit je medewerkers, team én jezelf als leidinggevende kunt halen.
• Training Teamcoaching en Groepsdynamica: Krachtige en praktijkgerichte training in teamcoachingsvaardigheden en groepsdynamica in teams.