Coachen vanuit kernwaarden

In het kort: hoe coach je vanuit kernwaarden?

Coachen vanuit kernwaarden helpt een coachee om te ontdekken wat werkelijk belangrijk voor hem is en dit te vertalen naar concreet gedrag. Het coachingsproces bestaat uit drie stappen: kernwaarden ont-dekken, doorgronden en in de praktijk brengen. Zo verbind je zingeving met persoonlijke ontwikkeling, loopbaankeuzes en proactief handelen.

Het mooie van kernwaarden is dat ze een prachtige ingang bieden om het zingevingniveau te verbinden met concreet gedrag in de praktijk, bijvoorbeeld bij de keuze van een baan of bij het vergroten van proactief gedrag. Zo kun je van coachen vanuit kernwaarden op alle zes ontwikkelingsniveaus van het Stermodel. Dit artikel is geïnspireerd op een paragraaf in mijn boek ‘Impact als trainer’.

Wat is het verschil tussen waarden en normen?

Waarden worden vaak verward met normen.

Normen zijn gericht op hoe je je behoort te gedragen, en zijn van buitenaf opgelegd. Sommige normen heb je zo vaak van anderen gehoord, bijvoorbeeld van je ouders, dat je ze inmiddels ook tegen jezelf zegt: ‘Ik moet …’.

Kernwaarden komen van binnenuit, vanuit je kern, je hart of je ziel, en zijn geheel anders van toon: ‘Ik vind het belangrijk …’ Persoonlijke kernwaarden gaan over wat jij werkelijk belangrijk vindt in het leven.

Coach Opleiding: Coachen met Ziel en Zakelijkheid

Coachen op de boven- én onderstroom!

Je leert een palet aan verdiepende en resultaatgerichte coaching methodieken en werkt intensief aan je persoonlijke ontwikkeling als coach.
NOBCO en LVSC erkende opleiding

Bekijk de Coach Opleiding

Hoe coach je vanuit kernwaarden?

Je kunt coachen vanuit kernwaarden op het gebied van:

• persoonlijke ontwikkeling
• loopbaan ontwikkeling
• teamontwikkeling
• organisatieontwikkeling.

Daarbij kun je de volgende stappen in het coachingsproces onderscheiden:

1. Ont-dekken van eigen kernwaarden
2. Doorgronden van eigen kernwaarden
3. Kernwaarden in de praktijk brengen

Hieronder gaan we wat dieper in op deze stappen.

Stap 1: hoe ontdek je de eigen kernwaarden van een coachee?

De eerste stap in het coachen vanuit kernwaarden is dat de coachee zich bewust wordt wat hij werkelijk belangrijk vindt in zijn werk en in zijn leven.

Daarmee gaat hij in veel gevallen her-ontdekken wat hij diep van binnen eigenlijk al weet: hij gaat zijn kernwaarden ont-dekken. Uiteindelijk resulteert deze stap in het concreet benoemen van drie tot vijf kernwaarden.

Je kunt deze stap onder andere initiëren met de onderstaande werkvormen:

Hoe gebruik je ervaringsverhalen om kernwaarden te ontdekken?

Bij de ervaringsverhalen kun je vragen naar een ervaring die in positieve zin is bijgebleven doordat de coachee diep tevreden is over zijn gekozen gedrag, of die juist in negatieve zin is bijgebleven doordat hij iets gedaan heeft waar hij eigenlijk niet achterstond.

Hoe gebruik je een waarden- en normenspel bij coaching?

Bij het kaartspel kun je bijvoorbeeld gebruik maken van het ‘Waarden en normenspel’ van Peter Gerrickens. Dit biedt een speelse, eenvoudige en laagdrempelige werkwijze om met een wezenlijk thema aan de slag te zijn.

Stap 2: hoe doorgrond je de kernwaarden van een coachee?

Wanneer mensen weten wat hun kernwaarden zijn, is dit doorgaans vooral een mentaal bewustzijn.

Ze wéten het wel, maar realiseren het nog niet in elke cel in hun lijf. Terwijl je werkelijk belangrijke waarden van top tot teen kunt voelen in je lichaam.

Door de coachee uit te nodigen om voluit contact te maken met zijn kernwaarden en werkelijk te doorgronden wat deze waarden voor hem betekenen, kan hij in de praktijk bewuster handelen vanuit zijn waarden.

Je kunt deze coachingsstap meer of minder soft inzetten met de volgende werkvormen:

Hoe gebruik je een gesprek over daadwerkelijk gedrag?

Ga met je coachee in gesprek over waar hij al handelt vanuit zijn kernwaarden en waar nog niet.

Hoe gebruik je visualisatie bij coachen vanuit kernwaarden?

Laat de coachee visualiseren hoe hij zich idealiter zou gedragen als hij voluit vanuit zijn kernwaarden zou handelen.

Hoe laat je een coachee kernwaarden fysiek doorvoelen?

De coachee schrijft zijn kernwaarden op afzonderlijke A4-tjes, en legt deze om zich heen op de grond. Hij gaat achtereenvolgens op een verschillende A4-tjes staan en voelt fysiek en emotioneel wat de kernwaarde met hem doet.

Hoe gebruik je een persoonlijk statuut bij coaching?

Een inspirerende afsluiting van deze stap is het schrijven van een ‘Persoonlijk statuut’. De coachee beschrijft hoe hij vanuit zijn kernwaarden wil handelen en waar hij zich aan willen committeren. Een dergelijk statuut kan ook op team- of organisatieniveau geschreven worden.

Stap 3: hoe breng je kernwaarden in de praktijk?

Wanneer de kernwaarden helder en voelbaar zijn, wordt het tijd om ze te koppelen aan de praktijk.

Deze werkvormen zijn van toepassing binnen loopbaancoaching:

Hoe gebruik je kernwaarden voor meer loopbaanbewustzijn?

Laat de coachee de functies die hij tot nu toe heeft gehad bekijken in het licht van zijn waarden: In hoeverre heeft hij zijn kernwaarden ingezet in de verschillende functies? Welk inzicht geeft dit over zijn werkplezier, inspiratie en ambities?

Hoe gebruik je kernwaarden bij loopbaankeuzes?

De coachee kan mogelijke nieuwe functies of loopbaanpaden tegen het licht houden van zijn kernwaarden. Erg helpend bij het bepalen van loopbaanrichting of de keuze voor een concrete nieuwe baan. Onderstaande werkvormen kunnen ingezet worden op het gebied van persoonlijke effectiviteit:

Hoe onderzoek je reactief gedrag vanuit kernwaarden?

Vraag je coachee om een concrete praktijksituatie te bedenken waarin hij reactief (= vanuit zijn emotie) handelde. Laat de coachee zijn reactieve gedrag onderzoeken: Wat heeft hij gedaan en waardoor werd hij geraakt? Vanuit welke emotie heeft hij gehandeld en welke behoefte of waarde kwam er in de knel? En welke van zijn kernwaarden heeft hij in deze situatie ‘overtreden’?

Hoe stimuleer je proactief handelen vanuit kernwaarden?

Om te komen tot proactief gedrag (= vanuit zijn kernwaarden) vraag je je coachee om te bedenken hoe hij zou handelen vanuit de kernwaarde die hij heeft ‘overtreden’.

Hoe oefen je proactief gedrag in een rollenspel?

Omdat bedenken wat je zou doen doorgaans makkelijker is dan het daadwerkelijk doen in de praktijk, raad ik je aan om het proactieve gedrag te oefenen in een rollenspel.

Veelgestelde vragen over coachen vanuit kernwaarden

Wat betekent coachen vanuit kernwaarden?

Coachen vanuit kernwaarden betekent dat je een coachee helpt ontdekken wat hij werkelijk belangrijk vindt en hoe hij daar in de praktijk naar kan handelen. Kernwaarden kunnen richting geven aan persoonlijke ontwikkeling, loopbaankeuzes, teamontwikkeling en organisatieontwikkeling.

Wat is het verschil tussen kernwaarden en normen?

Normen gaan over hoe je je volgens anderen of volgens bepaalde regels behoort te gedragen. Kernwaarden komen juist van binnenuit en gaan over wat iemand zelf werkelijk belangrijk vindt. Ze kunnen daardoor richting geven aan keuzes en gedrag dat beter aansluit bij de persoon zelf.

Hoe ontdek je kernwaarden in coaching?

Kernwaarden kunnen worden ontdekt door ervaringen te onderzoeken waarin iemand heel tevreden of juist ontevreden was over zijn eigen gedrag. Ook kan een waarden- en normenspel worden gebruikt. Uiteindelijk benoemt de coachee drie tot vijf kernwaarden die voor hem belangrijk zijn.

Hoe help je een coachee om vanuit kernwaarden te handelen?

Je kunt onderzoeken waar de coachee al vanuit zijn kernwaarden handelt en waar nog niet. Visualisatie, fysiek doorvoelen en het schrijven van een persoonlijk statuut kunnen helpen om de waarden sterker te ervaren en bewuster te vertalen naar concreet gedrag.

Hoe gebruik je kernwaarden bij loopbaancoaching?

Binnen loopbaancoaching kan een coachee eerdere functies en mogelijke nieuwe loopbaanpaden bekijken vanuit zijn kernwaarden. Zo kan hij onderzoeken in welke functies zijn waarden voldoende tot hun recht komen en welke inzichten dit geeft over werkplezier, inspiratie en toekomstige loopbaankeuzes.

Auteur: Silvia Blankestijn

Trainer, opleider en specialist in opleidingen. Meer dan 35 jaar ervaring met het opleiden van coaches, trainers en teamcoaches in het ontwikkelen van professionele vaardigheden.

Hoe kun je je verder verdiepen in coachen?

Nieuwsgierig naar meer inspiratie, kennis en praktische handvatten voor coachen? Lees dan:

• 5 Valkuilen met Tips voor een Coach Gesprek
• Aandacht voor emoties tijdens veranderingsprocessen
• Bewustwording Vergroten: Feedback en Vragen Stellen
• Coachend leidinggeven op bovenstroom en onderstroom

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van de nieuwste blogs, tips en artikelen op onze Kennisbank voor coaches, trainers en teamcoaches.

Welke tools zijn er voor coaches, trainers en teamcoaches?

Meer tools vind je op onze kennisbank onder de Toolbox voor trainers, coaches en teamcoaches. Zoals:

• Toolbox Coachingsmethodieken
• Toolbox Persoonlijke ontwikkeling voor coaches
• Toolbox Opbouw coaching

Welke opleidingen zijn er over coachen?

Zoek je een opleiding waarin je meer leert over coachen? Dan kun je bij Blankestijn & Partners terecht in de opleidingen:

• Post-HBO Coach Opleiding: Coachen met Ziel en Zakelijkheid: Opleiding tot professioneel coach op boven- en onderstroom van persoonlijke ontwikkeling. NOBCO – EMCC erkend op EQA Practitioner niveau.
• Opleiding Loopbaancoaching met Ziel en Zakelijkheid: Vakopleiding tot professioneel loopbaancoach waarin je leert werken op de boven- en onderstroom van loopbaanvragen. Noloc en NOBCO erkend, je wordt Loopbaancoach én Coach!
• Cursus Praktische Coachingsvaardigheden: Ontwikkel een coachende stijl voor het begeleiden van veranderingsprocessen.
• Training Coachend Leidinggeven met Ziel en Zakelijkheid: Verdiepende en praktijkgerichte training van 5 losse dagen, waarin je leert hoe je het beste uit je medewerkers, team én jezelf als leidinggevende kunt halen.
• Training Teamcoaching en Groepsdynamica: Krachtige en praktijkgerichte training in teamcoachingsvaardigheden en groepsdynamica in teams.