Krachtig Programmeren met het Stermodel

In het kort: Wat is het Stermodel en hoe gebruik je het voor een training?

Het Stermodel is een model met zes ontwikkelingsniveaus waarmee je veranderingen bij mensen, teams en organisaties kunt analyseren. Als diagnosemodel helpt het je de vraag achter de leervraag te ontdekken en je trainingsprogramma af te stemmen op de belangrijkste belemmeringen in het veranderingsproces.

Wat is het Stermodel en waarvoor kun je het gebruiken?

In het Stermodel van de zes ontwikkelingsniveaus tref je alle lagen aan die een rol spelen bij veranderingen in mensen, teams en organisaties.

Je kunt het model gebruiken voor

• de keuze van je interventies als coach, trainer of teamcoach
• maar ook als diagnosemodel

Hoe gebruik je het Stermodel als diagnose instrument voor een trainingsprogramma?

Een diagnose met het Stermodel levert je op dat je je begeleiding kunt richten op de ontwikkelingsniveaus waar de belangrijkste knelpunten voor de verandering zitten bij de deelnemers.

In dit artikel leg ik je uit hoe je het Stermodel kunt gebruiken om een krachtig trainingsprogramma maken, gericht op de kern van het veranderingsproces van de deelnemers.

Wanneer je het Stermodel in het voortraject gebruikt om de leer- en ontwikkelingsvraag te analyseren, leg je de vraag achter de vraag bloot.

• Wat is de gewenste verandering in houding en gedrag?
• En waarom zetten medewerkers en managers deze verandering (nog) niet in?
• Hoe wordt de huidige situatie in stand gehouden?

Welke vragen stel je bij een diagnose op de zes ontwikkelingsniveaus?

Bruikbare vragen voor een diagnose op de zes ontwikkelingsniveaus zijn:

Ontwikkelingsniveau 1: Omgeving

• Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen in de markt?
• Hoe sluit de organisatieontwikkeling hierop aan?

Ontwikkelingsniveau 2: Gedrag

• Hoe ziet het gewenste gedrag eruit?
• Welke vaardigheden hebben de deelnemers al in huis?
• En welke nog niet?

Ontwikkelingsniveau 3: Mentaal

• Welke (collectieve) overtuigingen staan de gewenste verandering in de weg?

Ontwikkelingsniveau 4: Emotioneel

• Welke gevoelens leven bij medewerkers en managers ten aanzien van de gewenste verandering?

Ontwikkelingsniveau 5: Fysiek

• Welke fysieke signalen zijn er binnen de organisatie waar te nemen (bijvoorbeeld ziekteverzuim)?

Ontwikkelingsniveau 6: Zingeving

• Wat zijn de (nieuwe) kernwaarden van de organisatie?
• In hoeverre zijn medewerkers en managers hier aan gecommiteerd?

Je kunt deze vragen gebruiken in gesprek met de opdrachtgever en ook in intakegesprekken met teams of de deelnemers aan een training. Hierdoor verhelder je niet alleen de leervraag, maar ook ‘de vraag achter de vraag’.

Je training krijgt dan meer impact doordat je programma en begeleiding zich richt op de ontwikkelingsniveaus waar de grootste belemmeringen voor de verandering zitten.

Een voorbeeld van programmeren met het Stermodel

Ik word gevraagd voor een incompany training voor trainers. Ze willen leren confronteren zonder deelnemers te kwetsen.

Gedrag en omgeving: Praktisch aan de slag

Op basis van deze informatie ga ik praktisch aan de slag:

• Ik geeft ze praktische handvatten
• We oefenen deelvaardigheden
• We doen rollenspelen
• Ze krijgen feedback op de impact van hun manier van confronteren op het zelfinzicht én de emoties van hun deelnemers.

Mentaal: Doorvragen op overtuigingen

Bij doorvragen tijdens het kennismakingsgesprek blijkt dat er veel overtuigingen in het trainersteam leven die het confronteren in de weg zitten, zoals ‘confronteren is de ander kwetsen’.

• Ik ga tijdens de training met ze aan de slag met het onderzoeken en herkaderen van deze overtuigingen.
• Daarna vertalen we de nieuwe overtuigingen naar respectvol én confronterend gedrag en gaan we hier praktisch mee oefenen.

Emotioneel en fysiek: Op zoek naar de onderstroom

Het kan ook dat blijkt dat de deelnemers vooral bang zijn om deelnemers te kwetsen en ook om zelf gekwetst te worden. Ze ervaren dit fysiek doordat dit spanning in hun lijf geeft.

• Ik ga eerst aan de slag met hun emoties. Met behulp van geweldloze communicatie onderzoeken we hun behoeften en raken we het thema tegenoverdracht.
• Wanneer we vervolgens praktisch aan de slag gaan, starten we met grondingsoefeningen om te leren omgaan met de spanning in hun lijf.
• Tot slot natuurlijk de vertrouwde rollenspelen, want nieuw gedrag inoefenen blijft belangrijk.

Hoe beheers je als trainer alle zes ontwikkelingsniveaus?

Het werken met het Stermodel van de zes ontwikkelingsniveaus vraagt van jou als trainer dat je methodieken beheerst op alle zes de niveaus, en ook dat je deze niveaus hebt ervaren in je eigen persoonlijke ontwikkeling.

Het leercontract dat je hebt gesloten met de opdrachtgever en deelnemers is leidend voor de ontwikkelingsniveaus waarop je training zich begeeft:

• In een vaardigheidstraining ga je niet verdiepen
• en in een procestraining werk je niet alleen aan zichtbaar gedrag.

Blijf ten alle tijden afgestemd op je deelnemers en op de leerdoelen van de training op basis van deze niveaus. Dan werk je als trainer aan de kern van het ontwikkelingsproces.

Veelgestelde vragen over het Stermodel

Wat is het Stermodel?

Het Stermodel is een model met zes ontwikkelingsniveaus die een rol kunnen spelen bij veranderingen in mensen, teams en organisaties. Je kunt het gebruiken als diagnosemodel en om te bepalen welke interventies als coach, trainer of teamcoach passend zijn.

Waarvoor kun je het Stermodel als diagnosemodel gebruiken?

Met het Stermodel kun je onderzoeken waar belangrijke knelpunten in een veranderingsproces zitten. Je kijkt onder andere naar omgeving, gedrag, mentale overtuigingen, emoties, fysieke signalen en zingeving. Zo kun je de begeleiding beter afstemmen op de daadwerkelijke ontwikkelingsvraag.

Welke zes ontwikkelingsniveaus heeft het Stermodel?

Het Stermodel onderscheidt zes ontwikkelingsniveaus: omgeving, gedrag, mentaal, emotioneel, fysiek en zingeving. Door deze niveaus afzonderlijk te onderzoeken, krijg je een breder beeld van wat een verandering ondersteunt of juist belemmert.

Hoe gebruik je het Stermodel bij het maken van een trainingsprogramma?

Je gebruikt het model eerst om de leer en ontwikkelingsvraag te analyseren. Vervolgens bepaal je op welke ontwikkelingsniveaus de belangrijkste belemmeringen zitten. Je kunt je oefeningen, interventies en begeleiding daarop afstemmen.

Waarom is de vraag achter de vraag belangrijk bij training?

De vraag van een opdrachtgever of deelnemer beschrijft niet altijd het onderliggende probleem. Door verder te onderzoeken wat gewenst gedrag belemmert, kun je overtuigingen, emoties, fysieke signalen en andere factoren ontdekken. Daardoor sluit je trainingsprogramma beter aan bij het daadwerkelijke veranderingsproces.

Auteur: Silvia Blankestijn

Trainer, opleider en specialist in opleidingen. Meer dan 35 jaar ervaring met het opleiden van coaches, trainers en teamcoaches in het ontwikkelen van professionele vaardigheden.

Meer over Training ontwikkelen

Nieuwsgierig naar meer inspiratie, kennis en praktische handvatten voor trainen? Lees dan:

• Hoe verdiep je je training?
• Programmeerkristal voor effectieve trainingsprogramma’s
• Train de Trainer Model: Single, Double en Triple Loop Trainen

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van de nieuwste blogs, tips en artikelen op onze Kennisbank voor coaches, trainers en teamcoaches.

Toolbox voor coaches, trainer en teamcoaches

Meer tools vind je op onze kennisbank onder de Toolbox voor trainers, coaches en teamcoaches. Zoals:

• Toolbox Training ontwikkelen
• Toolbox Werkvormen training
• Toolbox Groepsdynamica

Opleidingen over Training Ontwikkelen

Zoek je een opleiding waarin je meer leert over training ontwikkelen? Dan kun je bij Blankestijn & Partners terecht in de opleidingen:

• Post-HBO Train de Trainer Opleiding: Trainen met Ziel en Zakelijkheid